| In
de nieuwsbrief voor gemeenten delen we
nieuws en evenementen over gebouwd en groen erfgoed en geven we u meer informatie over verduurzaming
en subsidies. Deel deze nieuwsbrief ook met collega's die betrokken zijn bij cultureel erfgoed binnen uw gemeente.
Abonneren kan via dit aanmeldformulier. |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
| Ecokathedraal, Mildam (Beeld: RCE, Jarno Pors) |
| | | Onlangs
is gestart met het aanwijzingsprogramma van nieuwe, jonge rijksmonumenten uit
de Post 65-periode. Vijftien monumenten zijn daarbij voorgedragen als nieuwe
rijksmonumenten. Al deze monumenten hebben betekenis gekregen met de
nieuwe aandachtsgebieden samenspraak, meerstemmigheid en integrale
erfgoedbenadering. Deze betekenis was de basis voor de start van het
aanwijzingsprogramma. Voor toekomstige aanwijzingen heeft de Rijksdienst voor
het Cultureel Erfgoed (RCE) het inspiratiedocument ‘Samen betekenis geven aan
een monument. Een inspiratiedocument voor samenspraak, meerstemmigheid en een
integrale erfgoedbenadering in de waarderingspraktijk’ ontwikkeld. Met deze
publicatie wil de RCE overheden, eigenaren, onderzoekers en liefhebbers van
monumenten inspireren om de drie nieuwe aandachtsgebieden mee te nemen in de
waarderingspraktijk voor het aanwijzen en transformeren van monumenten. | |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
| Beeld: Warmtetransitiemakers |
| | De
WarmteTransitieMakers, De Groene Grachten en Arcadis | Over Morgen hebben in
opdracht van de RCE onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor de
warmtetransitie in historische binnensteden. Hierbij zijn acht historische stadscentra onderzocht. Het
onderzoek biedt aanknopingspunten voor een methodische aanpak bij de verkenning
van duurzame warmtetechnieken en heeft geleid tot een stappenplan en
een praktisch instrumentarium. Het stappenplan kan gemeenten inspireren en helpen om in hun
Warmteprogramma’s (2026-2027) ook in te zetten op waardevolle erfgoedgebieden.
| |
|
|
|---|
|
|
|
| | | | Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten.
Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. Eerder werd er een
uitzondering gemaakt voor beschermde monumenten, maar daar komt in 2026
verandering in. Dit betekent dat eigenaren van beschermde monumenten, net als
de eigenaren van andere gebouwen, vanaf 29 mei 2026 verplicht zijn om hun
monument bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten van een
energielabel te voorzien. Op onze
website vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen. Deze pagina wordt
regelmatig geactualiseerd.
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|
| Vanuit
de regeling Faciliteiten voor Toegepast Onderzoek (FTO) van het ministerie van Economische Zaken heeft de RCE 6,3 miljoen euro toegekend
gekregen. Daarmee kunnen we van start met het nieuwe project Erfgoed Veilig,
Vindbaar en Verankerd (E3V). In E3V koppelen, ontsluiten en analyseren we data
over roerend en gebouwd erfgoed, zodat kennis over cultureel erfgoed beter
bewaard en toegankelijk blijft. Daarbij ligt de nadruk op monumenten en
collecties die van belang zijn voor crisismanagement. Dit project is een
vervolg op het eerdere onderzoeksproject ‘DNA NL: de erfgoedatlas van
Nederland’, dat in 2023 werd gehonoreerd. Lees meer over FTO en de gehonoreerde projecten via onderstaande link.
| |
|
|
|---|
|
|
|
| | | In
Nederland is 8% van de bevolking van 12 jaar en ouder in hun vrije tijd actief
bezig met onroerend erfgoed. Een deel hiervan doet dat zelfs dagelijks (7%),
anderen zijn wekelijks (27%) of maandelijks (32%) actief. De erfgoedbeoefenaars
zijn bijvoorbeeld actief op begraafplaatsen, historische wandelroutes en in
kastelen en kerken. De meest genoemde activiteiten zijn o.a. beheren, onderhouden,
opknappen, en helpen bij het organiseren van activiteiten of
bijeenkomsten. Dat blijkt uit het onderzoek 'Actief met erfgoed in de vrije
tijd – Monitor Erfgoedbeoefening 2025', uitgevoerd door de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed (RCE) en het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN).
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|
| | Om
actuele onderwerpen onder de aandacht te brengen heeft de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed reizende tentoonstellingen ontwikkeld. Gemeenten en
andere organisaties kunnen deze aanvragen en een tijdje opstellen in hun
gemeentehuis of andere openbare ruimte: |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
| Expositie 'De jongste rijksmonumenten van Nederland', Stadhuis Terneuzen (Beeld: Gemeente Terneuzen) |
| | De Post 65 periode groeit weliswaar snel in belangstelling, maar vooral bij
erfgoedliefhebbers. Het is een lastige periode om breed waardering voor te
krijgen. Veel Post 65 gebouwen zijn nog zo alledaags – scholen, huizen,
kantoren – dat men ze niet vanzelf als monument ziet. Een reizende
tentoonstelling helpt op een laagdrempelige manier om dit erfgoed beter onder
de aandacht te brengen. De reizende Post 65 tentoonstelling is een compacte en
makkelijk verplaatsbare expositie, die op een visueel aantrekkelijke en
inhoudelijke wijze vertelt over de aan te wijzen rijksmonumenten uit de periode 1965-1990. De
expo is kosteloos aan te vragen.
| |
|
|
|---|
|
|
|
| | | Installatie 'Duurzaam Monument van de Toekomst' (Beeld: Jeroen van der Wielen) |
| | De installatie Duurzaam Monument van de Toekomst is vormgegeven als
interactieve erfgoedkast en vertelt verhalen over traditionele materialen en
methodes, verkent hedendaagse innovaties en toekomstgerichte oplossingen. De
ene helft van de kast is gemaakt van hout, riet en leem; de andere kant is
opgetrokken uit baksteen. Deze opbouw symboliseert het spanningsveld én de
samenhang tussen biobased bouwen en baksteenrestauratie: ambacht heeft
de hoofdrol! Dankzij uitschuifbare laden, voelbare materialen,
voorbeeldprojecten,(vak)literatuur, 1:1 detail opbouwen en een audiotour komen
erfgoedverhalen over verleden, heden én toekomst echt tot leven.
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|
|
|---|
|
|
| Op 3 februari 2026 start bij de ErfgoedAcademie de driedaagse
cursus 'Erfgoed, een kennismaking' in Amersfoort. Tijdens deze cursus voor de
startende erfgoedprofessional leren deelnemers wat erfgoed is en welke soorten er zijn. Deelnemers krijgen tijdens deze cursus inzicht in het huidige erfgoedveld, nationaal én internationaal. Ontdek wie de spelers in dit veld zijn en krijg een
overzicht van de wet- en regelgeving rondom erfgoed. Na afloop kennen de deelnemers het belang van erfgoed en hebben ze een
sterke basis om op verder te bouwen.
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
| Het congres ‘Het energielabel van de toekomst’ (Kader
Academy) op 29 januari 2026 zoomt in op de impact van de herziene Energy Performance of Buildings
Directive (EPBD IV) en wat deze veranderingen betekenen. De nieuwste ontwikkelingen in beleid,
protocollen en BRL’en komen aan bod in 17 verschillende breakoutsessies. Frank Buchner (Programma Erfgoed en Duurzaamheid, RCE) bespreekt
in één van de deelsessies onder meer hoe de energieadviseur een passend
energielabel kan vaststellen zonder het unieke karakter van een monument te
schaden, en welke uitdagingen en oplossingen er bestaan voor deze bijzondere
gebouwcategorie.
| |
|
|
|---|
|
|
|
| | | ‘Vaak te laat aan tafel.’ Dat gevoel overheerste toen de programma’s van de
Agenda Leefomgeving van start gingen. Cultureel erfgoed kwam vaak pas in beeld als
ruimtelijke plannen al getekend waren. Nu zit de erfgoedsector geregeld
vooraan: meedenken over woningbouw, klimaatadaptatie, de energietransitie en de
rol van cultureel erfgoed hierin. Hans-Lars Boetes en Anouk Fienieg, beiden werkzaam bij
de RCE, vertellen hoe cultureel erfgoed in plaats van wordt gezien als rem, steeds vaker
wordt benut bij ruimtelijke ontwikkelingen.
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|
| De nieuwe Handreiking Meerstemmig Erfgoedbeleid is een publicatie van Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland. De handreiking laat zien dat gemeenten stap voor stap kunnen groeien naar erfgoedbeleid dat beter aansluit op de samenleving. Met concrete voorbeelden, praktische tips en reflecties op wat al goed gaat en wat nog aandacht vraagt, vormt het document een waardevol startpunt voor iedereen die met meerstemmigheid aan de slag wil.
| |
|
|
|---|
|
|
|
| | | In het artikel 'Subsidieregelingen voor gemeentelijke monumenten onder de loep: wat is mogelijk voor gemeenten?' van Erfgoedhuis Zuid-Holland worden alle vragen over subsidies die gemeenten in Zuid-Holland aanbieden beantwoord. Wat werkt goed en waar is ruimte voor verbetering? Wordt er bijvoorbeeld veel gebruikgemaakt van de subsidie? En hoe zorg je als gemeente dat de juiste ingrepen aan een monument plaatsvinden?
| |
|
|
|---|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|
|
|---|
|
|
|
|---|
|
|
_Jeroen_van_der_Wielen_2025_10_49A1707_HR.jpg?v=20251217163239 "Biobased creations (c) Jeroen van der Wielen HR")
